Αναμνήσεις

Γράμμα 3

Από το βιβλίο "«Γράμματα σε Μία Νεαρή Φίλη»"

   Ελπίζω να πέρασες μια ήσυχη νύχτα, να σε περίμενε μια ωραία ανατολή έξω από το παράθυρό σου και να μπόρεσες να κοιτάξεις γαλήνια τα βραδινά αστέρια πριν πας για ύπνο. Πόσο λίγο ξέρουμε από αγάπη, από την εκπληκτική τρυφερότητα και «δύναμή» της, πόσο εύκολα χρησιμοποιούμε τη λέξη αγάπη· τη χρησιμοποιεί ο στρατηγός· τη χρησιμοποιεί ο χασάπης· τη χρησιμοποιεί ο πλούσιος, όπως τη χρησιμοποιούν και τα νεαρά αγόρια και κορίτσια. Αλλά πόσο λίγα ξέρουν γι' αυτήν! Δεν ξέρουν την απεραντοσύνη της· ότι είναι αθάνατη· πόσο ανεξιχνίαστη είναι.... Ν' αγαπάς σημαίνει να έχεις επίγνωση της αιωνιότητας.

   Τι πράγμα είναι οι σχέσεις και πόσο εύκολα πέφτουμε στη συνήθεια κάποιας συγκεκριμένης σχέσης· θεωρούμε τα πράγματα δεδομένα, αποδεχόμαστε την κατάσταση και δεν είναι ανεκτή καμιά αλλαγή· δεν δεχόμαστε καμία κίνηση προς την αβεβαιότητα, ούτε για ένα λεπτό. Όλα είναι τόσο καλά ρυθμισμένα, τόσο στέρεα φτιαγμένα, τόσο δεσμευμένα, που δεν υπάρχει καμία ελπίδα για λίγη φρεσκάδα, για μια καθαρή αναζωογονητική ανοιξιάτικη ανάσα. Αυτά κι άλλα πολλά τα ονομάζουμε σχέσεις. Αν παρατηρήσουμε από κοντά, οι σχέσεις είναι κάτι πολύ πιο λεπτό, κάτι πιο γοργό κι από την αστραπή, πιο αχανές κι από τη γη, γιατί οι σχέσεις είναι η ζωή. Η ζωή μας είναι σύγκρουση. Θέλουμε να κάνουμε τις σχέσεις χοντροκομμένες, ωμές, εύκολες. Έτσι χάνουν την ευωδιά τους, την ομορφιά τους. Όλα τούτα συμβαίνουν γιατί δεν αγαπάμε, κι η αγάπη, φυσικά, είναι το σπουδαιότερο απ' όλα, γιατί μέσα σ' αυτήν πρέπει να εγκαταλείψει κανείς ολοκληρωτικά τον εαυτό του.

   Αυτή ακριβώς η ιδιότητα της φρεσκάδας, του καινούργιου, είναι ουσιαστική, αλλιώς η ζωή γίνεται ρουτίνα, συνήθεια· και η αγάπη δεν είναι συνήθεια, δεν είναι κάτι βαρετό. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν χάσει το αίσθημα της έκπληξης. Θεωρούν τα πάντα δεδομένα κι αυτή η αίσθηση της ασφάλειας καταστρέφει την ελευθερία και τις εκπλήξεις της αβεβαιότητας.

   Σχεδιάζουμε πράγματα για το μακρινό μέλλον, μακριά από το παρόν. Αλλά η προσοχή που χρειάζεται κανείς για να κατανοεί,  βρίσκεται πάντα στο παρόν. Στην προσοχή υπάρχει πάντα μια αίσθηση αμεσότητας. Το να είναι κανείς ξεκάθαρος στις προθέσεις του είναι πολύ επίπονη δουλειά· η ξεκάθαρη πρόθεση είναι σαν μια φλόγα, που προτρέπει κάποιον ακατάπαυστα να κατανοεί. Να 'σαι ξεκάθαρη στις προθέσεις σου και θα δεις: τα πράγματα θα κυλάνε από μόνα τους. Το να είναι κανείς ξεκάθαρος, κάθε στιγμή, είναι ό,τι ακριβώς χρειάζεται, αλλά δεν είναι τόσο εύκολο όσο ακούγεται. Πρέπει κανείς να καθαρίσει τη γη για τον καινούργιο σπόρο, κι από τη στιγμή που θα φυτευτεί ο σπόρος, με τη δική του ζωτικότητα και δύναμη θα έρθουν οι καρποί και ο νέος σπόρος. Η εξωτερική ομορφιά δεν κρατάει ποτέ, φθείρεται πάντα όταν δεν υπάρχει εσωτερική χαρά κι ευχαρίστηση. Καλλιεργούμε καθετί το εξωτερικό, δίνοντας πολύ λίγη προσοχή σε όσα βρίσκονται μέσα μας· αλλά το μέσα είναι που τρώει πάντα το έξω. Το σκουλήκι που καταστρέφει τη φρεσκάδα του μήλου βρίσκεται μέσα του.

   Χρειάζεται μεγάλη νοημοσύνη σ' έναν άντρα και μια γυναίκα για να ξεχάσουν τους εαυτούς τους και να ζήσουν μαζί, χωρίς να παραδοθεί ο ένας στον άλλον, χωρίς να κυριαρχηθεί ο ένας από τον άλλον. Οι σχέσεις είναι το πιο δύσκολο πράγμα στη ζωή.

Γράμμα 2

Από το βιβλίο "«Γράμματα σε Μία Νεαρή Φίλη»"

Τα δέντρα ήταν πολύ επιβλητικά και -πράγμα παράξενο- ανεπηρέαστα από τους ασφαλτοστρωμένους δρόμους των ανθρώπων και την κυκλοφορία των αυτοκινήτων τους! Οι ρίζες τους πήγαιναν βαθιά, βαθιά μέσα στη γη και οι κορφές τους τινάζονταν στον ουρανό. Έχουμε τις ρίζες μας στη γη, τις έχουμε και πρέπει να τις έχουμε, αλλά κολλάμε ή σερνόμαστε πάνω στη γη και μόνο λίγοι ξεκολλάνε και τινάζονται στον ουρανό. Αυτοί είναι οι μόνοι δημιουργικοί κι ευτυχισμένοι άνθρωποι. Οι υπόλοιποι φθείρονται και καταστρέφονται πάνω σ' αυτήν την αξιολάτρευτη γη, πληγώνοντας και κουτσομπολεύοντας ο ένας τον άλλον.

   Να είσαι ανοιχτή. Ζήσε στο παρελθόν, αν πρέπει, αλλά μην το μάχεσαι. Όταν έρχεται το παρελθόν, ερεύνησέ το: ούτε να βιάζεσαι να το διώξεις ούτε να το κρατάς και πάρα πολύ. Η εμπειρία απ' όλα αυτά τα χρόνια που πέρασες, ο πόνος και η χαρά, τα χτυπήματα της ζωής, οι φευγαλέες στιγμές της «αναχώρησης», εκείνη η αίσθηση κάτι μακρινού, όλα αυτά θα προσθέσουν πλούτο και ομορφιά. Εκείνο που έχει σημασία είναι τι έχεις μέσα στην καρδιά σου· και από τη στιγμή που αυτό ξεχειλίζει, έχεις τα πάντα· είσαι τα πάντα.

   Να παρακολουθείς άγρυπνα όλες τις σκέψεις σου και όλα τα συναισθήματά σου· μην αφήνεις να σου ξεγλιστράει το παραμικρό συναίσθημα, η παραμικρή σκέψη χωρίς να έχεις επίγνωσή τους, χωρίς ν' απορροφάς ολόκληρο το περιεχόμενό τους. Η λέξη «απορροφάς» δεν είναι η καλύτερη, αλλά σημαίνει κοίταγμα όλου το περιεχόμενου σκέψης/ συναίσθηματος. Είναι σαν να μπαίνεις σ' ένα δωμάτιο και να βλέπεις με μιας ό,τι υπάρχει μέσα σ’  αυτό: τα πράγματα, την ατμόσφαιρά του και τους χώρους του. Το να βλέπει κανείς τις σκέψεις του και να 'χει επίγνωσή τους, τον κάνει έντονα ευαίσθητο, ευέλικτο και ξύπνιο. Μην καταδικάζεις ή κρίνεις αυτό που βλέπεις, αλλά να είσαι εξαιρετικά ξύπνια. Το καθαρό χρυσάφι βγαίνει από έναν ακάθαρτο σωρό που βράζει.

   Το να δει κανείς «αυτό που είναι» είναι πράγματι αρκετά επίπονο. Πώς μπορεί κανείς να παρατηρεί καθαρά; Το ποτάμι όταν συναντάει κάποιο εμπόδιο δεν μένει ακίνητο, παρασέρνει το εμπόδιο με την ορμή του ή περνάει από πάνω του ή βρίσκει το δρόμο κάτω από το εμπόδιο ή γύρω του. Το ποτάμι δεν μένει ποτέ ακίνητο· δεν μπορεί παρά να βρίσκεται συνέχεια σε δράση· «εξεγείρεται» -αν μπορούμε να πούμε κάτι τέτοιο- με νοημοσύνη. Πρέπει κανείς να εξεγείρεται με νοημοσύνη και ν' αποδέχεται  «αυτό που είναι» με νοημοσύνη. Για ν' αντιλαμβάνεται κανείς «αυτό που είναι» πρέπει να υπάρχει ένα πνεύμα εξέγερσης με νοημοσύνη. Για να βλέπει κανείς τα πράγματα όπως είναι, χρειάζεται κάποια νοημοσύνη· αλλά συνήθως είναι τόσο ανυπόμονος να πάρει αυτό που θέλει, που πέφτει με ορμή πάνω στο εμπόδιο και ή τσακίζεται πάνω του ή εξαντλείται παλεύοντας μ' αυτό. Για να δει κανείς ότι ένα κομμάτι σκοινί είναι σκοινί δεν χρειάζεται κουράγιο, αλλά να πάρει το σκοινί για φίδι κι ύστερα να κάτσει να το παρατηρεί, χρειάζεται κουράγιο. Πρέπει κανείς ν' αμφιβάλλει, να ψάχνει συνέχεια, να βλέπει το ψεύτικο ως ψεύτικο. Όταν βλέπεις καθαρά, με έντονη προσοχή, αποκτάς δύναμη· θα δεις ότι θα 'ρθει. Οφείλει κανείς να δρα· το ποτάμι δεν είναι ποτέ σε αδράνεια, βρίσκεται πάντα σε δράση. Πρέπει κανείς να βρίσκεται σε μια κατάσταση άρνησης για να δράσει· αυτή η ίδια η άρνηση φέρνει τη δική της θετική δράση. Νομίζω πως το πρόβλημα είναι να βλέπεις καθαρά και τότε, η ίδια η αντίληψη φέρνει τη δική της δράση. Τότε δεν υπάρχει θέμα σωστού ή λάθους.

   Πρέπει κανείς να είναι πολύ ξεκάθαρος μέσα του. Τότε, σε βεβαιώνω, όλα θα γίνουν σωστά. Να 'σαι ξεκάθαρη και τότε θα δεις ότι -χωρίς εσύ να κάνεις τίποτα ειδικά γι' αυτό- τα πράγματα θα πάρουν από μόνα τους το σωστό δρόμο. Και σωστό δεν είναι ό,τι επιθυμεί κανείς.

   Πρέπει να υπάρξει ολοκληρωτική επανάσταση, όχι μόνο στα μεγάλα πράγματα, αλλά και στα μικρά της καθημερινής ζωής. Την είχες κάνει αυτή την επανάσταση, μην κάνεις πίσω, μην τα παρατάς. Κράτα μέσα σου τη φωτιά αναμμένη.

Γράμμα 1

Από το βιβλίο "Γράμματα σε Μία Νεαρή ΦίληΚείμενα"

ΣΗΜΕΙΩΜΑ: Tα «Γράμματα σε Μία Νεαρή Φίλη» εμφανίστηκαν για πρώτη φορά το 1986 στο βιβλίο της Pupul Jayakar, «KRISHNAMURTI-A BIΟGRAPHY», στο ΚΕΦΑΛΑIΟ 23, που έχει τον τίτλο, “HAPPY IS THE MAN WHΟ IS NΟTHING”: LETTERS TΟ A YΟUNG FRIEND.  Η  Pupul Jayacar, σε μια μικρή εισαγωγή που κάνει στο βιβλίο της, για να παρουσιάσει τα γράμματα αυτά γράφει:

«...Ο Κρισναμούρτι έγραψε τα γράμματα που ακολουθούν από τον Ιούνιο του 1948 ως τον Μάρτιο του 1960, για μια νεαρή φίλη που ήρθε κοντά του πληγωμένη στο σώμα και στην ψυχή. Στα γράμματα αυτά, όπου ξετυλίγεται ολόκληρη η διδασκαλία του Κρισναμούρτι, καθώς επουλώνουν τις πληγές εκείνης στην οποία απευθύνονται, αποκαλύπτεται μια σπάνια καλοσύνη και διαύγεια· ο χωρισμός και η απόσταση εξαφανίζονται, ενώ οι λέξεις κυλούν σαν χείμαρρος· ούτε μία δεν είναι περιττή· η επούλωση των πληγών και η διδασκαλία προχωρούν ταυτόχρονα...»

Τα «Γράμματα» δίνουν μ’ ένα μοναδικό τρόπο ολόκληρη τη διδασκαλία του Κρισναμούρτι, καθώς αυτή περνάει μέσα από τη φιλία που ένιωθε εκείνος για την παραλήπτρια αυτών των επιστολών.

«Γράμμα 1»

Να είσαι πνευματικά ευέλικτη. Η δύναμη δεν βρίσκεται στο να είναι κανείς άκαμπτος και σταθερός, αλλά στο να είναι ευλύγιστος. Το ευλύγιστο δέντρο αντέχει στη θύελλα. Μάζεψε όλη τη δύναμη που δίνει ένας γρήγορος νους. 

Η ζωή είναι παράξενη· συμβαίνουν τόσα πράγματα εκεί που δεν τα περιμένει κανείς, ώστε απλώς με το ν' αντιστέκεται  σ' αυτά δεν πρόκειται να λύσεις κανένα πρόβλημα. Χρειάζεται να έχει κανείς τεράστια ευλυγισία και σταθερή καρδιά.

Η ζωή είναι σαν μια κόψη ξυραφιού και πρέπει να περπατήσει κανείς πάνω σ' αυτό το μονοπάτι με εξαιρετική προσοχή και ευέλικτη σοφία.

Η ζωή είναι πολύ πλούσια, έχει τόσους πολλούς θησαυρούς κι εμείς την πλησιάζουμε με άδειες καρδιές· δεν ξέρουμε πώς να γεμίσουμε τις καρδιές μας με την αφθονία της ζωής. Ενώ είμαστε φτωχοί μέσα μας, όταν μας προσφέρονται τα πλούτη της τ' αρνιόμαστε. Πάμε στο πηγάδι για νερό κρατώντας δαχτυλήθρα κι έτσι η ζωή καταντάει μια κακόγουστη υπόθεση, ασήμαντη και μικρή.

Η αγάπη είναι επικίνδυνο πράγμα· φέρνει τη μόνη επανάσταση που δίνει απόλυτη ευτυχία. Είναι τόσο λίγοι εκείνοι από μας που μπορούν  ν' αγαπούν· τόσο λίγοι εκείνοι που θέλουν ν' αγαπούν. Αγαπάμε βάζοντας όρους, κάνοντας την αγάπη ένα εμπορεύσιμο πράγμα. Έχουμε νοοτροπία παζαριού, αλλά η αγάπη δεν είναι εμπορεύσιμη, δεν είναι ένα απλό «πάρε-δώσε». Είναι μια κατάσταση ύπαρξης όπου όλα τα ανθρώπινα προβλήματα είναι λυμένα. 

Τι υπέροχο μέρος που θα μπορούσε να είναι η γη με τόση πολλή ομορφιά που υπάρχει, τόσο μεγαλείο, τόση άφθαρτη ομορφιά! Είμαστε παγιδευμένοι στον πόνο και δεν νοιαζόμαστε να ξεφύγουμε απ' αυτόν ακόμα κι όταν κάποιος μας δείχνει το δρόμο.

Δεν ξέρω, αλλά νιώθει κανείς να φλέγεται από αγάπη· υπάρχει μια άσβηστη φλόγα· νιώθει ότι έχει τόση πολλή απ' αυτήν μέσα του, που θέλει να τη δώσει σε όλους· και το κάνει. Είναι σαν ένα ποτάμι που κυλάει με ορμή, που ποτίζει και δίνει ζωή σε κάθε πόλη και χωριό· μολύνεται από τις ανθρώπινες βρωμιές που πέφτουν σ' αυτό, αλλά σύντομα τα νερά καθαρίζονται από μόνα τους και συνεχίζουν να τρέχουν. Τίποτα δεν μπορεί να καταστρέψει την αγάπη γιατί διαλύονται μέσα σ' αυτήν τα πάντα: το καλό και το κακό· το άσχημο και το όμορφο. Είναι το μοναδικό πράγμα που είναι αυτό το ίδιο αιωνιότητα. 

" Ένα γρήγορο ξαλάφρωμα "

Του Ίγκραμ Σμιθ, Από το βιβλίο "“ Η Αλήθεια Είναι Μια Χώρα Δίχως Μονοπάτι -΄Ένα ταξίδι με τον Κρισναμούρτι”"

Μια χαρακτηριστική περίπτωση διείσδυσης κατευθείαν στην καρδιά ενός προβλήματος, όταν δεν υπάρχει χρόνος να ειπωθεί ολόκληρη η ιστορία, συνέβη εκείνο το απόγευμα που ο Κρισναμούρτι ήταν να φύγει από τη Βομβάη και την Ινδία. Είχε κανονιστεί ένα αποχαιρετιστήριο απογευματινό τσάι, στο σπίτι του Ρατανσί. Προς μεγάλη μας έκπληξη, εκεί που ετοιμαζόμαστε να φύγουμε, ο Ατσιούτ Πατβαρντάν και ο Κρισναμούρτι άρχισαν να τραγουδούν στα σανσκριτικά, θρησκευτικά τραγούδια, εναρμονίζοντας τις φωνές τους και προφανώς απολαμβάνοντάς το. Ακολούθησαν κι άλλοι, ενώ εμείς η μισή ντουζίνα Δυτικοί, απλώς ακούγαμε. Πολύ σύντομα ο Κρισναμούρτι ζήτησε συγνώμη λέγοντας ότι έπρεπε να αποτελειώσει τη βαλίτσα του. Είμαστε έτοιμοι να φύγουμε όταν όρμησε στο δωμάτιο, χωρίς να τον έχουν αναγγείλει, ένας νεαρός που τον είχα προσέξει στις ομιλίες, ζητώντας να δει τον Κρισναμούρτι. Η Πούπουλ Τζαγιακάρ τον ανέλαβε: «Λυπάμαι, άλλα είναι πολύ αργά. Ο κύριος Κρισναμούρτι ετοιμάζεται να φύγει. Δεν μπορείτε να τον δείτε τώρα.» Εκείνος επέμενε πεισματικά: «Πρέπει να τον δω.»Ο Κρισναμούρτι εμφανίστηκε στην πόρτα. «Θέλετε να με δείτε;» ρώτησε ευγενικά.«Ναι, επειγόντως», είπε σχεδόν φωνάζοντας, «Πρέπει να σας πω.»«Ελάτε μαζί μου.»Ο νεαρός, προσπερνώντας την Πουπούλ πλησίασε τον Κρισναμούρτι και καθώς περπατούσαν στο μακρύ χωλ προς το δωμάτιο του Κρισναμούρτι, μπορούσαμε να τον ακούμε καθώς εξιστορούσε το πρόβλημά του. Πριν φτάσουν στην πόρτα του Κρισναμούρτι, ακούσαμε ξαφνικά το νεαρό ν’ αρχίσει να γελάει. «Ε, μα ναι, φυσικά!» τον ακούσαμε να φωνάζει. Δευτερόλεπτα αργότερα ξαναμπήκε στο σαλόνι. ΄Ελαμπε ολόκληρος. «Το ‘ξερα! Το ‘ξερα πως μπορούσε να το λύσει. Σας ευχαριστώ.» ΄Εριξε μια ματιά γύρω στο δωμάτιο, είπε αντίο κι έφυγε. Το όλο επεισόδιο δεν μπορεί να πήρε παραπάνω από τρία λεπτά. ΄Ηταν μια αποκάλυψη για την αμεσότητα της αντίληψης που υπάρχει όταν ένας άνθρωπος περνάει μια κρίση, όταν δεν υπάρχει χρόνος για εξηγήσεις.

ΑΣΙΤ ΤΣΑΝΤΜΑΛ "Κρισναμούρτι: Ανάμνηση"

Από το βιβλίο "Από το βιβλίοΧΙΛΙΟΙ ΗΛΙΟΙ"

"Μέχρι τα δεκάξι μου ήμουν αθώος γύρω από το σεξ. Μετά, έγινε μία μισοκατανοημένη έκσταση. Εκείνο το χειμώνα πήγα να δω τον Κρίσνατζι στο Μπενάρες. (...) ΄Ημουν εξαιρετικά θλιμμένος και μόνος. ΄Εκλαψα πολύ. Ξαφνικά, η επιθυμία να κατανοήσω το σεξ έγινε πολύ δυνατή. Την επόμενη μέρα πήγα να μιλήσω με τον Κρίσνατζι γι' αυτό. 'Η σκέψη είναι το πρόβλημα στο σεξ,' είπε. '΄Ακου την επιθυμία όπως θ' άκουγες ένα τραγούδι ή το αεράκι ανάμεσα στα δέντρα.' Είπε: 'Μην αφήσεις το σεξ να σε σπρώξει βιαστικά στο γάμο. Αν παντρευτείς ένα κορίτσι που δεν είναι όμορφο, δε θα είσαι ευτυχισμένος. Θα πηγαίνεις με άλλες.' 'Κι αν παντρευτώ κάποια πολύ όμορφη;' 'Α, όχι, αυτό δε θα σε κάνει ευτυχισμένο - θα πηγαίνει εκείνη με άλλους.' "

(...)

"Πολλά χρόνια αργότερα (στα σαράντα μου) μου είπε: 'Δεν είμαι εναντίον στο σεξ, είναι κάτι φυσικό όταν οι άνθρωποι είναι νέοι. Αλλά τώρα, Ασίτ, δες αν μπορείς να κοιτάζεις το σεξ διαφορετικά.' 'Τι εννοείς μ' αυτό;' τον ρώτησα. Μου είπε: 'Μην το καταπιέζεις. Αλλά μην ενδίδεις σ' αυτό. Και μην το βάζεις στα πόδια μπροστά του.' 'Και τότε τι θα κάνω, αν δεν το καταπιέζω, δεν απομακρύνομαι απ' αυτό και δεν ενδίδω;' ρώτησα. 'Δοκίμασέ το', είπε, 'και θα δεις.' Το δοκίμασα. Ένιωσα την πιο καταπληκτική ενέργεια, μια αίσθηση πως είμαι ολοκληρωτικά ζωντανός. Μου είπε ότι μπορούσε να δει την αλλαγή επάνω μου. Λίγο μετά έφυγε για το Λονδίνο. Η αίσθηση κράτησε μια βδομάδα και δεν μπόρεσα ποτέ να την ξαναβρώ."

“ Ο ομιλητής είναι εντελώς ασήμαντος - είναι σαν ένα οποιοδήποτε εργαλείο, σαν ένα τηλέφωνο „
© 2013 Krishnamurti Library of Athens, all rights reserved.