Αναμνήσεις

Γράμμα 13

Από το βιβλίο "«Γράμματα σε Μία Νεαρή Φίλη»"

  Το αίσθημα του ανικανοποίητου είναι πάρα πολύ έντονο και νομίζει κανείς ότι μια ιδεολογία -ο κομμουνισμός ή κάποια άλλη- θα δώσει λύση στα πάντα, θα διώξει μακριά ακόμα και το ανικανοποίητο, πράγμα που φυσικά δεν μπορεί να γίνει ποτέ. Ο κομμουνισμός ή οποιαδήποτε άλλη οργανωμένη θρησκευτική διαμόρφωση δεν μπορεί ποτέ να διώξει το ανικανοποίητο· κι όμως δοκιμάζει κανείς κάθε τρόπο για να το καταπνίξει, να του δώσει μια συγκεκριμένη μορφή, να βρει ικανοποίηση· αλλά εκείνο είναι πάντα εκεί. Νομίζει κανείς ότι είναι λάθος να 'ναι ανικανοποίητος, ότι φυσιολογικά δεν είναι σωστό, αλλά παρόλα αυτά δεν μπορεί να το διώξει· το ανικανοποίητο πρέπει να κατανοηθεί. Κατανοώ σημαίνει: δεν καταδικάζω. Έτσι ερεύνησέ το, παρακολούθησέ το χωρίς καμιά επιθυμία να τ' αλλάξεις, να το βάλεις σε κάποιο κανάλι. Να 'χεις επίγνωση πώς λειτουργεί το ανικανοποίητο μέσα στη διάρκεια της ημέρας· κατάλαβε τους τρόπους που μεταχειρίζεται και μείνε μόνη μαζί του.

  Η ελευθερία έρχεται όταν ο νους είναι μόνος. Έτσι, για διασκέδαση, κράτα το νου σου ακίνητο, ελεύθερο από κάθε σκέψη. Παίξε μ' αυτό, μην το κάνεις καμιά σοβαρή υπόθεση· μην αγωνίζεσαι να έχεις επίγνωση και άσε το νου να είναι ακίνητος.

  Όταν κυνηγάει κανείς την εκπλήρωση όσων επιθυμεί, υπάρχει πάντα απογοήτευση. Θέλουμε διαρκώς να νοιώθουμε την ευχαρίστηση που δίνει η εκπλήρωση μιας επιθυμίας και θέλουμε να συνεχίζεται αδιάκοπα αυτή η ευχαρίστηση. Στο τέλος μιας ευχαρίστησης υπάρχει απογοήτευση που κάποτε φέρνει  και πόνο. Τότε ο νους αναζητά ξανά την εκπλήρωση επιθυμιών σε διαφορετικές κατευθύνσεις και συναντά και πάλι την απογοήτευση. Αυτή η απογοήτευση πάει με με την κίνηση του νου που ασχολείται μόνο με τον εαυτό του, πράγμα που είναι απομόνωση· χωριστικότητα· μοναξιά· κι απ’ όλο αυτό θέλει ο νους να δραπετεύσει σε κάποια μορφή εκπλήρωσης επιθυμίας. Η πάλη για εκπλήρωση φέρνει τη σύγκρουση της δυαδικότητας.  Όταν ο νους δει τη ματαιότητα ή την αλήθεια της εκπλήρωσης, όπου υπάρχει πάντα απογοήτευση, τότε μόνο μπορεί να βρεθεί σ' εκείνη την κατάσταση της μοναχικότητας απ' όπου δεν υπάρχει θέμα φυγής. Όταν ο νους είναι σ' αυτή την κατάσταση μοναχικότητας, χωρίς καμία φυγή, τότε μόνον υπάρχει ελευθερία. Η διαίρεση υπάρχει εξαιτίας της επιθυμίας για εκπλήρωση· η απογοήτευση είναι διαίρεση στα δύο.

  Δεν πρέπει να σου συμβεί πια κανενός είδους ταραχή — ούτε καν η πιο φευγαλέα. Αυτού του είδους οι ψυχολογικές αντιδράσεις επιδρούν στο σώμα με δυσάρεστα αποτελέσματα. Να είσαι πολύ δυνατή μέσα σου. Να είσαι στέρεη και ξεκάθαρη. Να έχεις πληρότητα· όχι να κάνεις προσπάθεια να έχεις πληρότητα, να έχεις. Μην εξαρτιέσαι από κανέναν κι από τίποτα. Μην εξαρτιέσαι  από καμιά εμπειρία ή ανάμνηση· η εξάρτηση από το παρελθόν όσο ευχάριστη κι αν είναι, το μόνο που κάνει είναι να κομματιάζει το παρόν. Να έχεις επίγνωση και άσε αυτή την επίγνωση να είναι άθικτη και αδιάσπαστη έστω και για ένα λεπτό.

  Ο ύπνος είναι ουσιαστικός· φαίνεται ότι κατά τη διάρκεια του ύπνου αγγίζει κανείς άγνωστα βάθη που ο συνειδητός νους δεν μπορεί ποτέ ν' αγγίξει ή να έχει την εμπειρία τους. Πιθανόν αυτό δεν είναι πολύ ξεκάθαρο αλλά, απλώς διάβασέ το και παίξε μαζί του. Νιώθω ότι υπάρχουν μερικά πράγματα που ποτέ δεν μπορεί να είναι ξεκάθαρα. Δεν υπάρχουν κατάλληλες λέξεις, ωστόσο αυτά βρίσκονται εκεί.

  Ειδικά για σένα, είναι σημαντικό να έχεις ένα σώμα που να μην έχει κανενός είδους ασθένεια. Πρέπει - ήσυχα και με τη θέλησή σου, να βάλεις κατά μέρος όλες τις ευχάριστες αναμνήσεις και εικόνες -  έτσι ώστε ο νους σου να είναι ελεύθερος και αμόλυντος για εκείνο που είναι αληθινό. Σε παρακαλώ πολύ, πρόσεξε όσα γράφονται εδώ. Οποιαδήποτε εμπειρία, οποιαδήποτε σκέψη, πρέπει να τελειώνουν κάθε μέρα, κάθε λεπτό, αμέσως μόλις εμφανίζονται ώστε ο νους να μην απλώνει τις ρίζες τους στο μέλλον. Αυτό είναι πραγματικά σπουδαίο, γιατί αυτό είναι η πραγματική ελευθερία. Μ’ αυτόν τον τρόπο δεν υπάρχει εξάρτηση· και η εξάρτηση φέρνει πόνο, καθώς επηρεάζει το σώμα και θρέφει την ψυχολογική αντίσταση. Κι όπως είπες, η αντίσταση δημιουργεί προβλήματα: να πετύχεις, να γίνεις τέλειος κ.λπ. Στην αναζήτηση υπάρχει πάλη, προσπάθεια, κόπος· αυτός ο κόπος, αυτή η πάλη αναπόφευκτα τελειώνει σε απογοήτευση.  Σ' αυτή την ίδια τη διαδικασία να φτάσεις κάπου, – «θέλω κάτι» ή «θέλω να γίνω κάτι» .- υπάρχει η λαχτάρα για περισσότερο και το περισσότερο δεν έχει τέλος κι έτσι υπάρχει πάντα μια αίσθηση ότι κάτι σ' εμποδίζει. Κι έτσι υπάρχει πόνος και για μια ακόμα φορά, στρέφεται κανείς σε κάποια άλλη μορφή εκπλήρωσης, με τις αναπόφευκτες συνέπειες. Οι επιπλοκές της πάλης, της προσπάθειας είναι τεράστιες.  Αλλά, γιατί ψάχνει κανείς; Γιατί ο νους ψάχνει ασταμάτητα και τι τον κάνει να ψάχνει; Το ξέρεις - ή μάλλον - έχεις επίγνωση ότι ψάχνεις; Αν έχεις, τότε ξέρεις ότι το αντικείμενο του ψαξίματός σου αλλάζει από περίοδο σε περίοδο. Βλέπεις τη σημασία της αναζήτησης με τις απογοητεύσεις και τους πόνους της; Βλέπεις ότι όταν βρίσκεις κάτι  που είναι πολύ ικανοποιητικό και μείνεις εκεί, έρχεται μια αποτελμάτωση, με τις χαρές και τους φόβους της, με τις προόδους της και την επιθυμία να γίνεις κάτι; Όταν έχεις επίγνωση ότι ψάχνεις, είναι δυνατόν ο νους να πάψει κάποια στιγμή ψάχνει; Και όταν ο νους δεν ψάχνει, τότε ποια είναι η άμεση, η πραγματική αντίδραση ενός  νου που δεν ψάχνει;   Παίξε μ' αυτό και βρες τι γίνεται· μην πιέσεις τίποτα, μην αφήσεις το νου να αναγκάσει τον εαυτό του να ζήσει κάποια ιδιαίτερη εμπειρία, γιατί τότε θα γεννήσει ψευδαισθήσεις για τον εαυτό του.

  Είδα κάποιον που πέθαινε. Πόσο φοβόμαστε το θάνατο! Εκείνο που φοβόμαστε, στην πραγματικότητα, είναι η ζωή· δεν ξέρουμε πώς να ζήσουμε· ξέρουμε μόνο τη θλίψη και ο θάνατος δεν είναι παρά η έσχατη θλίψη. Χωρίζουμε τη ζωή στο να ζούμε και στο να πεθαίνουμε. Οπότε, αναπόφευκτα, υπάρχει ο πόνος του θανάτου που με τον αποχωρισμό που τον συνοδεύει, φέρνει τη μοναξιά, την απομόνωση. Η ζωή και ο θάνατος είναι μία κίνηση, όχι δύο ξεχωριστές καταστάσεις. Το να ζεις, σημαίνει να πεθαίνεις, να πεθαίνεις ως προς το καθετί που σου συμβαίνει και να ξαναγεννιέσαι κάθε μέρα. Αυτό δεν είναι ένα θεωρητικό απόφθεγμα, αλλά κάτι για να το δοκιμάσει κανείς και να το ζήσει.  Εκείνο που καταστρέφει τελείως το να «υπάρχεις» απλώς, είναι να θέλεις, να έχεις τη μόνιμη επιθυμία να είσαι κάτι. Αυτό το να «υπάρχεις απλώς» είναι τελείως διαφορετικό από τον ύπνο της ικανοποίησης, της εκπλήρωσης ή τα συμπεράσματα της λογικής. Αυτός ο τρόπος ύπαρξης, δεν παίρνει υπόψη του το «εγώ». Κάποιο ναρκωτικό, κάποιο ενδιαφέρον, κάτι που σε απορροφάει, μια πλήρης ταύτιση, μπορεί να φέρει μια επιθυμητή κατάσταση που είναι και πάλι είναι απλώς ο νους που νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του. Αληθινή ύπαρξη σημαίνει σταμάτημα αυτής της επιθυμίας. Παίξε με τούτες τις σκέψεις και πειραματίσου με κέφι.

Γράμμα 12

Από το βιβλίο "«Γράμματα σε Μία Νεαρή Φίλη»"

Παίρνε τα πράγματα απλά, αλλά στην πληρότητά τους και ξύπνια. Μην αφήνεις να σου ξεφεύγει ούτε μια στιγμή χωρίς να έχεις πλήρη επίγνωση τι συμβαίνει μέσα σου και γύρω σου. Συχνά, αυτό  σημαίνει να είναι ευαίσθητος κανείς, όχι σ' ένα‑δυο πράγματα, αλλά ευαίσθητος στα πάντα. Το να είσαι ευαίσθητος στην ομορφιά και να απωθείς την ασχήμια φέρνει σύγκρουση.  Ξέρεις… καθώς παρατηρείς, θα αντιληφθείς ότι το μυαλό συνέχεια κρίνει -αυτό είναι καλό, εκείνο είναι κακό, αυτό είναι μαύρο κι εκείνο είναι άσπρο- κρίνει ανθρώπους, συγκρίνει, ζυγίζει, υπολογίζει. Ο νους είναι ατέλειωτα ανήσυχος. Τώρα: μπορεί ο νους να παρακολουθεί, να παρατηρεί χωρίς να κρίνει, χωρίς να υπολογίζει; Να αντιλαμβάνεσαι,  λοιπόν,  χωρίς να βάζεις ταμπέλλες και δες απλώς αν ο νους μπορεί να το κάνει αυτό.  Παίξε μ’ αυτό το πράγμα. Μην τον πιέζεις τον νου, άσ’ τον να παρακολουθεί τον εαυτό του. 

Οι περισσότεροι άνθρωποι που προσπαθούν να είναι απλοί, αρχίζουν από τα εξωτερικά πράγματα: απαρνούνται, αποκηρύσσουν και τέτοια, αλλά εσωτερικά, η πολυπλοκότητα της ύπαρξής τους παραμένει. Όταν υπάρχει εσωτερική απλότητα, καθετί το εξωτερικό είναι σύμφωνο με το εσωτερικό. Να είναι κανείς απλός εσωτερικά σημαίνει να είναι ελεύθερος από την παρόρμηση για όλο και περισσότερο, που δεν σημαίνει να είναι ικανοποιημένος με «αυτό που είναι». Να είσαι ελεύθερος από την παρόρμηση για περισσότερο σημαίνει να μην σκέφτεσαι με βάση το χρόνο, δηλαδή την πρόοδο, το φτάσιμο κάπου. Να είσαι απλός σημαίνει να ελευθερώσει ο νους τον εαυτό του από κάθε κηνύγι επιτυχίας· σημαίνει να αδειάσει ο νους τον εαυτό του από κάθε σύγκρουση. Αυτό είναι πραγματική απλότητα.

  Ο νους μπορεί να παλεύει ανάμεσα στο άσχημο και το όμορφο, να προσκολλιέται στο ένα και να απωθεί το άλλο. Αυτή η σύγκρουση κάνει το νου αναίσθητο και με παρωπίδες. Κάθε προσπάθεια από την πλευρά του νου να βρει μία απροσδιόριστη γραμμή ανάμεσα στα δύο θα είναι πάντα μέρος του ενός ή του άλλου. Ό,τι και να κάνει η σκέψη, δεν μπορεί να ελευθερώσει τον εαυτό της από τα αντίθετα· η ίδια η σκέψη, από μόνη της, έχει δημιουργήσει το άσχημο και το όμορφο, το καλό και το κακό. Δεν μπορεί, λοιπόν, να ελευθερώσει τον εαυτό της από τις ίδιες της τις δραστηριότητες. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να μένει ακίνητη, να μη διαλέγει. Η επιλογή είναι σύγκρουση κι ο νους ξαναγυρνάει πίσω στο μπέρδεμά του. Η ακινησία τού νου είναι η απελευθέρωση από τη δυαδικότητα.

Γράμμα 11

Από το βιβλίο "«Γράμματα σε Μία Νεαρή Φίλη»"

  Η αξιοπρέπεια είναι κάτι πολύ σπάνιο. Ένα γραφείο ή μία υψηλή θέση προσφέρουν αξιοπρέπεια. Είναι σαν να φοράς γραβάτα· η  γραβάτα, το κοστούμι, η υψηλή θέση, προσφέρουν αξιοπρέπεια — ένας τίτλος ή μία θέση προσφέρουν αξιοπρέπεια. Ξεγύμνωσε όμως τους ανθρώπους απ' όλα αυτά και θα δεις ότι πολύ λίγοι θα έχουν εκείνη την ποιότητα της αξιοπρέπειας που δίνει η ελευθερία του να μην είσαι τίποτα. Οι άνθρωποι λαχταρούν να είναι κάποιοι, και με το να είναι κάποιοι παίρνουν μια θέση στην κοινωνία που θεωρείται σεβαστή. Οι άνθρωποι κατατάσσονται σε διάφορες κατηγορίες - έξυπνοι, πλούσιοι, γιατροί, άγιοι - κι όποιος δεν ανήκει σε κάποια κατηγορία αναγνωρισμένη από την κοινωνία, θεωρείται αλλόκοτος. Η αξιοπρέπεια δεν μπορεί να θεωρηθεί σαν κάτι δεδομένο, δεν μπορεί να καλλιεργηθεί και αν κανείς είναι συνειδητά αξιοπρεπής σημαίνει ότι όλη την ώρα νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του, που σημαίνει ότι νοιώθει ασήμαντος, λίγος. Το να είσαι τίποτα σημαίνει ότι είσαι ελεύθερος από την ιδέα του να είσαι κάποιος. Το να μην βρίσκεσαι ή ανήκεις σε κάτι ξεχωριστό, είναι αληθινή αξιοπρέπεια. Αυτή δεν μπορεί κανείς να στην αφαιρέσει, θα υπάρχει πάντα. 

  Το ν' αφήνεις τη ζωή να κυλάει ελεύθερα χωρίς να μένουν υπόλοιπα, είναι πραγματική επίγνωση. Ο ανθρώπινος νους είναι σαν το κόσκινο που άλλα κρατάει κι άλλα αφήνει να περνάνε. Εκείνα που κρατάει έχουν το μέγεθος των δικών του επιθυμιών και οι επιθυμίες, όσο κι αν είναι βαθιές, δυνατές ή ευγενικές, είναι μικρές κι ασήμαντες γιατί η επιθυμία είναι κατασκεύασμα του νου. Ολοκληρωτική επίγνωση σημαίνει να μην εμποδίζεις τη ζωή, να μην συγκρατείς το ελεύθερο κύλισμά της,  να μην διαλέγεις. Πάντοτε διαλέγουμε ή κρατάμε κάτι, διαλέγουμε εκείνα που έχουν σημασία για μας και κρατιόμαστε πάνω τους  για πάντα. Αυτό το ονομάζουμε εμπειρία και τον πολλαπλασιασμό των εμπειριών τον ονομάζουμε πλούτο της ζωής. Αλλά πλούτος της ζωής είναι η απελευθέρωση από τη συσσώρευση εμπειριών. Η εμπειρία που παραμένει, που κρατιέται, εμποδίζει εκείνη την κατάσταση όπου το γνωστό δεν υπάρχει. Το γνωστό δεν είναι θησαυρός, αλλά ο νους προσκολλιέται σ' αυτό κι έτσι καταστρέφει ή μολύνει το άγνωστο.

  Η ζωή είναι μια περίεργη ιστορία. Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν είναι τίποτα. 

  Οι περισσότεροι -τουλάχιστον- από μας, είμαστε πλάσματα της διάθεσης που έχουμε κάθε φορά και υπάρχει μεγάλη ποικιλία διαθέσεων. Λίγοι από μας ξεφεύγουν απ' αυτό. Για μερικούς έχει σχέση με τη σωματική τους κατάσταση, για άλλους με τη διανοητική. Μας αρέσει αυτή η «μια πάνω, μια κάτω» κατάσταση γιατί νομίζουμε ότι αυτή η αλλαγή διάθεσης είναι μέρος της ζωής. Ή αφήνει κανείς απλώς να παρασύρεται,  μια από τη μία διάθεση και μια από την άλλη. Υπάρχουν όμως μερικοί που δεν είναι πιασμένοι σ' αυτό το «πάνω‑κάτω», που είναι ελεύθεροι από το να παλεύουν να γίνουν κάτι, έτσι που εσωτερικά υπάρχει μια σταθερότητα που δεν είναι αποτέλεσμα θέλησης, μια σταθερότητα που δεν έχει καλλιεργηθεί και που δεν είναι η σταθερότητα από το εστιασμένο ενδιαφέρον σε κάτι, ούτε είναι αποτέλεσμα κάποιας δραστηριότητας σαν τις παραπάνω. Εμφανίζεται σε κάποιον, όταν η θέληση παύει να δρα.

  Τα χρήματα όντως καταστρέφουν τους ανθρώπους. Οι πλούσιοι έχουν μια ιδιαίτερη αλαζονεία. Με πολύ λίγες εξαιρέσεις, σε κάθε χώρα, οι πλούσιοι έχουν γύρω τους εκείνη την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα ότι μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν οποιονδήποτε, ακόμα και τους θεούς — και όντως μπορούν ν' αγοράσουν τους δικούς τους θεούς. Αυτή η ατμόσφαιρα όμως δεν υπάρχει μόνο στον πλούτο, αλλά και στις ικανότητες που μπορεί να έχει κανείς. Οι επαγγελματικές, οι καλλιτεχνικές ή οι οποιεσδήποτε άλλες ικανότητες,  δίνουν στον άνθρωπο μια παράξενη αίσθηση ελευθερίας. Επίσης, τον κάνουν να νιώθει ότι είναι ανώτερος από τους άλλους, ότι είναι διαφορετικός. Όλο αυτό του δίνει μια αίσθηση υπεροχής: κάθεται ικανοποιημένος και κοιτάζει τους άλλους να νοιώθουν αμήχανοι πασχίζοντας να κάνουν κάτι· δεν έχει συναίσθηση της δικής του άγνοιας και σε τι σκοτάδι βρίσκεται ο νους του. Τα λεφτά και οι ικανότητες προσφέρουν μια πολύ καλή φυγή απ' αυτό το σκοτάδι. Αλλά και η φυγή είναι ένα είδος αντίστασης που γεννάει τα δικά της προβλήματα. Η ζωή είναι μια περίεργη ιστορία. Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν είναι τίποτα. 

Γράμμα 10

Από το βιβλίο "«Γράμματα σε Μία Νεαρή Φίλη»"

   Ένας αγρότης εδώ κοντά είχε ένα κουνέλι ολοζώντανο και ζωηρό. Του το ‘χε φερει η γυναίκα του κι εκείνος το σκότωσε. Και λίγα λεπτά αργότερα,  έγδερναν εκείνο που λίγο πριν ήταν ζωντανό και τα μάτια του έλαμπαν. Εδώ στην Αμερική, όπως και σ' άλλα μέρη στον κόσμο, συνηθίζουν να σκοτώνουν τα ζώα· δεν τους το απαγορεύει η θρησκεία. Στην Ινδία όπου για αιώνες τα παιδιά -τουλάχιστον στο Νότο ανάμεσα στους Βραχμάνους- μαθαίνουν να μη σκοτώνουν και πόσο σκληρό είναι το να σκοτώνουν, υπάρχουν παιδιά που όταν μεγαλώσουν αναγκάζονται από τις συνθήκες ν' αλλάξουν όλη τους την αγωγή σε μια νύχτα. Τρώνε κρέας και γίνονται αξιωματικοί του στρατού, έτοιμοι να σκοτώσουν και να σκοτωθούν. Μέσα σε μια νύχτα όλες τους οι αξίες αλλάζουν. Ένα πρότυπο παιδείας που υπήρχε αιώνες, ανατρέπεται κι ένα άλλο παίρνει τη θέση του. Δεσπόζει τόσο πολύ η επιθυμία να είναι κανείς ασφαλής - με τον ένα ή τον άλλο τρόπο - που ο νους θα προσαρμόσει τον εαυτό του σε κάθε πρότυπο που μπορεί να του δώσει ασφάλεια και σιγουριά. Αλλά δεν υπάρχει ψυχολογική ασφάλεια, κι όταν κανείς το καταλάβει πραγματικά αυτό, τότε υπάρχει κάτι τελείως διαφορετικό που δημιουργεί το δικό του τρόπο ζωής. Αυτός ο τρόπος ζωής δεν είναι κάτι που μπορεί να το κατανοήσει ή να το αντιγράψει κανείς. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να κατανοήσει και να αντιληφθεί την ίδια την ανασφάλεια, πράγμα που φέρνει τη δική του ελευθερία. 

   Η γη είναι όμορφη κι όσο περισσότερο το συνειδητοποιείς αυτό τόσο πιο όμορφη είναι. Τα χρώματα, οι αποχρώσεις του πράσινου, του κίτρινου. Είναι εκπληκτικό τι ανακαλύπτει κανείς όταν μένει μόνος του με τη γη. Ανακαλύπτει όχι μόνο τα έντομα, τα πουλιά, το γρασίδι, τις ποικιλίες των λουλουδιών, τους βράχους και τα δέντρα, αλλά, αν τα αγαπάει, και τις σκέψεις τους. Δεν μένουμε ποτέ μόνοι με οτιδήποτε. Με τους εαυτούς μας ή με τη γη. Είναι εύκολο να μείνεις μόνος με μια επιθυμία, χωρίς να της αντισταθείς ηθελημένα: ούτε να την αφήσεις να ξεφύγει μέσα από κάποια δραστηριότητα· ούτε να της επιτρέψεις να εκπληρωθεί· ούτε να δημιουργήσεις το αντίθετό της με κάποια δικαιολογία ή καταδικάζοντάς την, αλλά να μείνεις μόνος μαζί της. Αυτό φέρνει μια πολύ παράξενη κατάσταση στην οποία  δεν υπάρχει κανένα είδος ηθελημένης δράσης, γιατί αυτή είναι που δημιουργεί αντίσταση και σύγκρουση. Μένοντας  μόνος σου με μια επιθυμία είναι κάτι που φέρνει μεταμόρφωση της ίδιας της επιθυμίας. Παίξε μ' αυτό κι ανακάλυψε τι συμβαίνει. Μην πιέσεις τίποτα, αλλά ερεύνησέ το ανάλαφρα.

   Εκπαίδευση! Τι εννοούμε μ' αυτή τη λέξη; Μαθαίνουμε να γράφουμε και να διαβάζουμε, αποκτούμε κάποιο επάγγελμα που χρειάζεται για να βγάζουμε το ψωμί μας, κι ύστερα μας πετάνε στη ζωή. Από τα παιδικά μας χρόνια μας λένε τι να κάνουμε, τι να σκεφτούμε κι έτσι οι επιδράσεις από την κοινωνία και το περιβάλλον μάς διαμορφώνουν βαθιά μέσα μας.

   Αναρωτιόμουν αν θα ήταν δυνατό να εκπαιδεύσουμε τους ανθρώπους εξωτερικά και ν' αφήσουμε το μέσα τους ελεύθερο. Μπορούμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να είναι εσωτερικά ελεύθεροι, να είναι για πάντα ελεύθεροι; Γιατί μόνο μέσα στην ελευθερία μπορεί να είναι δημιουργικοί, άρα ευτυχισμένοι. Αλλιώς η ζωή είναι μια βασανιστική ιστορία, μια μάχη μέσα κι έξω. Για να είσαι όμως εσωτερικά ελεύθερος χρειάζεται εκπληκτική φροντίδα και σοφία, αλλά είναι τόσο λίγοι εκείνοι που βλέπουν τη σημασία αυτού του πράγματος. Νοιαζόμαστε για καθετί το εξωτερικό κι όχι για τη δημιουργικότητα. Αλλά για ν' αλλάξει αυτή η κατάσταση πρέπει να υπάρξουν τουλάχιστον λίγοι που θα καταλάβουν την αναγκαιότητα αυτής της αλλαγής και που αυτοί οι ίδιοι θα φέρνουν αυτή την ελευθερία μέσα τους... Ο κόσμος είναι παράξενος!...

   Εκείνο που έχει σημασία είναι η ριζική αλλαγή τού υποσυνείδητου, αλλά καμία συνειδητή πράξη, που είναι αποτέλεσμα θέλησης, δεν μπορεί ν' αγγίξει το υποσυνείδητο. Καθώς η θέληση δεν θα μπορέσει ν' αγγίξει τις υποσυνείδητες επιδιώξεις, επιθυμίες, παροτρύνσεις, ο συνειδητός νους πρέπει να υποχωρήσει, να μείνει ακίνητος και να μην προσπαθήσει να βιάσει το υποσυνείδητο σύμφωνα με κάποιο, το οποιοδήποτε μοντέλο δράσης. Το υποσυνείδητο έχει το δικό του μοντέλο δράσης, το δικό του πλαίσιο όπου μέσα σ’ αυτό λειτουργεί. Αυτό το πλαίσιο δεν μπορεί να σπάσει από καμία εξωτερική δράση, και η θέληση είναι εξωτερική δράση. Αν αυτό το δει και το καταλάβει κανείς πραγματικά,  ο εξωτερικός νους μένει ακίνητος κι επειδή δεν υπάρχει αντίσταση φτιαγμένη από τη θέληση, τότε θα ανακαλύψει ότι το επονομαζόμενο υποσυνείδητο αρχίζει να ελευθερώνει τον εαυτό του από τους ίδιους του τους περιορισμούς. Μόνο τότε υπάρχει μια ριζική μεταμόρφωση ολόκληρης της ανθρώπινης ύπαρξης.

Γράμμα 9

Από το βιβλίο "«Γράμματα σε Μία Νεαρή Φίλη»"

   Μέσα από το κτήμα περνάει ένας χείμαρρος. Δεν είναι ήσυχα νερά που κυλάνε ειρηνικά προς το μεγάλο ποτάμι, αλλά ένας χαρούμενος, γεμάτος θόρυβο χείμαρρος. Όλη η περιοχή τριγύρω είναι γεμάτη λόφους και ο χείμαρρος φτιάχνει πολλούς καταρράχτες.  Σ' ένα σημείο υπάρχουν τρεις καταρράχτες που πέφτουν από διαφορετικό ύψος. Εκείνος που πέφτει από πιο ψηλά κάνει τον δυνατότερο θόρυβο, ενώ οι άλλοι δύο, χωρίς να είναι τόσο πολύτιμοι, δεν είναι καθόλου ασήμαντοι. Και οι τρεις καταρράχτες βρίσκονται σε  διαφορετικά σημεία κι έτσι υπάρχει ένας αδιάκοπος ζωντανός ήχος. Πρέπει ν' αφουγκραστείς για ν' ακούσεις τη μουσική. Είναι μια ορχήστρα που παίζει ανάμεσα στους δενδρόκηπους και τους ανοιχτούς ουρανούς, αλλά η μουσική είναι παντού. Πρέπει να την αναζητήσεις, πρέπει ν' αφουγκραστείς, πρέπει να γίνεις ένα με τα νερά που κυλάνε για ν' ακούσεις τη μουσική τους. Πρέπει να γίνεις ένα με τα πάντα για να την ακούσεις: με τον ουρανό, τη γη, τα δέντρα που υψώνονται στον ουρανό, τα πράσινα λιβάδια και τα τρεχούμενα νερά. Τότε μόνο μπορείς να την ακούσεις. Αλλά πού να μπαίνει σε τέτοιες φασαρίες κανείς. Βγάζει ένα εισιτήριο, κάθεται σε μια αίθουσα, περιτριγυρισμένος από ανθρώπους και η ορχήστρα παίζει ή κάποιος τραγουδάει. Κάνουν άλλοι όλη τη δουλειά για σένα: Κάποιος συνθέτει τη μουσική ή το τραγούδι, ένας άλλος παίζει ή τραγουδά κι εσύ πληρώνεις κι ακούς. Όλα στη ζωή, εκτός από πολύ λίγα, είναι από δεύτερο, τρίτο ή και τέταρτο χέρι: οι θεοί, η ποίηση, η πολιτική, η μουσική, κι έτσι η ζωή μας είναι άδεια. Καθώς είναι άδεια, προσπαθούμε να τη γεμίσουμε με μουσική, με θεούς, με έρωτα, με διάφορες μορφές φυγής, κι αυτό το ίδιο το γέμισμα είναι και το άδειασμα. Αλλά η ομορφιά δεν μπορεί ν' αγοραστεί. Είναι τόσο λίγοι εκείνοι που θέλουν ομορφιά, ενώ οι άνθρωποι ικανοποιούνται με πράγματα από δεύτερο χέρι. Η μόνη   πραγματική επανάσταση είναι να τα πετάξεις όλα μακριά και μόνον τότε θα υπάρχει η δημιουργικότητα της αλήθειας.

   Είναι παράξενο το πόσο επιμένει ο άνθρωπος στη συνέχιση όλων των πραγμάτων: των σχέσεων, της παράδοσης, της θρησκείας, της τέχνης. Δεν υπάρχει ένα σταμάτημα κι ύστερα μια καινούργια αρχή. Αν ο άνθρωπος δεν είχε βιβλία, αρχηγούς, κανέναν ν' αντιγράψει, κανέναν ν' ακολουθήσει, να παραδειγματιστεί, αν ήταν τελείως μόνος, ξεγυμνωμένος από κάθε γνώση του, θα 'πρεπε να ξαναπιάσει τα πράγματα από την αρχή. Εννοείται ότι αυτό το πλήρες ξεγύμνωμα του εαυτού του, θα πρέπει να το κάνει κανείς εντελώς και ολοκληρωτικά αυθόρμητα και με τη θέλησή του, αλλιώς θα τρελαθεί, θα σπρώξει τον εαυτό του σε κάποιο είδος νεύρωσης. Επειδή, καθώς φαίνεται, είναι πολύ λίγοι ικανοί γι' αυτή την πλήρη μοναχικότητα, ο κόσμος συνεχίζει την ίδια παράδοση -στην τέχνη, στη μουσική, στην πολιτική, στους θεούς- που φέρνει αδιάκοπα δυστυχία. Αυτό είναι που συμβαίνει στον κόσμο στις μέρες μας. Δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο, υπάρχουν μόνον αντιθέσεις και κόντρα-αντιθέσεις. Στη θρησκεία συνεχίζει το παλιό μοντέλο, φόβος και δόγμα· στην τέχνη η προσπάθεια για να βρεθεί κάτι καινούργιο. Αλλά ο νους δεν είναι καινούργιος, είναι ο ίδιος γερασμένος νους ‑κυριαρχημένος από την παράδοση, το φόβο, τη γνώση και τις εμπειρίες- που προσπαθεί να βρει το καινούργιο. Και είναι ο ίδιος ο νους που πρέπει, ν' απογυμνώσει μόνος του τον εαυτό του ολοκληρωτικά, για να υπάρξει το καινούργιο. Αυτό είναι πραγματική επανάσταση.

   Φυσάει νοτιάς που φέρνει μαύρα σύννεφα και βροχή, ενώ τα πάντα στη φύση βάζουν προσπάθεια για ν’ ανοίξουν να τη δεχτούν και να ξανανιώσουν.

“ Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν είναι τίποτα „
© 2013 Krishnamurti Library of Athens, all rights reserved.